Systeeminnovatie

Algemeen

Systeeminnovatie verwijst naar een beleid waarbij technologische, sociale, institutionele, wetgevende en andere vormen van innovatie worden gecombineerd om grote maatschappelijke problemen aan te pakken die systemisch van aard zijn.

Het gaat dan bijvoorbeeld om mobiliteitsproblemen, de klimaatproblematiek, problemen op het vlak van gezondheidszorg en demografie of de nood aan een duurzamer energievoorziening.

Het is ook nauw gelinkt aan het zogenaamde ‘transitiebeleid’, dat verwijst naar het over beleidsdomeinen en beleidsniveaus heen stimuleren van grote transities die zouden moeten plaatsvinden om maatschappelijke behoeftesystemen zoals het mobiliteitssysteem, productiesysteem of gezondheidssysteem een omslag naar meer duurzaamheid te laten maken.   

Door het innovatiebeleid te richten op oplossingen voor grote maatschappelijke problemen, gaan economische en maatschappelijke meerwaarde hand in hand. De grote maatschappelijke uitdagingen vormen namelijk bij uitstek ook de markten van de toekomst waarop ingespeeld kan worden door bedrijven.

Concrete voorbeelden

Mooie voorbeelden vormen de circulaire economie en de bio-economie (zie figuur hiernaast) waar Vlaanderen sterk instaat.Figuur circulaire economie en bio-economie

De innovatieve producten en processen die onze bedrijven daarbinnen ontwikkelen, zorgen er niet enkel voor dat zij competitief blijven op wereldvlak, maar ook dat ze meewerken aan het bestrijden van de klimaatverandering of het probleem van eindige fossiele grondstoffen.

Toch zijn deze economische en technologische innovaties niet voldoende.

Om de circulaire economie en de bio-economie van de grond te krijgen, moet ook de afvalwetgeving worden aangepast, moet er gewerkt worden aan gedragsverandering bij consumenten, etc.

Naast technologische zijn dus ook andere vormen van innovatie essentieel om tot een transitie te komen.

Rol departement EWI

Het departement EWI werkt op twee manieren rond systeeminnovatie.

Enerzijds wordt er meegewerkt aan een OESO-project rond systeeminnovatie om meer kennis rond dit concept op te bouwen en te delen op internationaal vlak (hieronder leest u meer hierover).

Verder wordt systeeminnovatie in de praktijk gebracht door over de beleidsdomeinen heen (“transversaal”) mee te werken aan een aantal transitieprioriteiten in het kader van de transversale beleidsnota (zie verderop voor meer uitleg).

OESO-studie rond systeeminnovatie

Het departement EWI werkt mee aan een OESO-studie rond systeeminnovatie. Binnen dit project wordt aan kennisopbouw gedaan rond het concept van systeeminnovatie en worden goede praktijken uitgewisseld tussen de OESO-lidstaten.

In een eerste fase werd veel theoretisch werk verricht en werden er vanuit Vlaanderen cases onderzocht rond duurzaam wonen en bouwen en de transitie in het afval- en materialenbeleid.

De resultaten hiervan werden voorgesteld op de EWI-Focus 'Systeeminnovatie en Transities'

In een tweede fase van het project zal worden gefocust op specifieke instrumenten die kunnen worden ingezet om systeeminnovatie te stimuleren.

Het departement EWI werkt samen met andere entiteiten en met partners op het veld aan nieuwe cases.

In een eerste case zal worden gekeken naar het ontwikkelen van gefocuste roadmaps rond de uitbouw van waardeketens voor specifieke eindtoepassingen (Vlaamse slimme specialisaties) binnen de bio-economie. Dit kadert binnen het beleid rond de bio-economie en is in het bijzonder relevant inzake de klimaatuitdaging en problemen met de eindigheid van fossiele grondstoffen.

In een tweede case zal gewerkt worden rond het instrument ‘crosscluster-initiatieven’.

Binnen die case worden lessen getrokken uit het vooruitstrevende Nano4Health-project dat door het Agentschap Ondernemen wordt gecoördineerd en waar clusters in de industriële biotechnologie en de nanotechnologie samen met andere spelers worden samengebracht om innovatie te stimuleren voor gezondheidstoepassingen.

Op lange termijn kan die laatste case ook interessant zijn in het kader van het nieuwe clusterbeleid om nog een stap verder te zetten en clusters uit verschillende domeinen beter met elkaar samen te laten werken.

Transversaal beleid

Het transversale beleid dat de Vlaamse Regering op de sporen heeft gezet met haar “Visie 2050 – Een langetermijnstrategie voor Vlaanderen” is gebaseerd op systeeminnovatie en transitiedenken.

De Vlaamse Regering heeft een langetermijnvisie uitgewerkt voor een hele reeks aan grote maatschappelijke systemen of domeinen zoals voedsel, wonen, mobiliteit, kennis, materialen, etc.

Binnen al die domeinen wordt Vlaanderen vandaag geconfronteerd met grote uitdagingen en is systeeminnovatie inderdaad noodzakelijk.

Er werden ook 7 concrete transitieprioriteiten bepaald waar de Vlaamse Regering vandaag al mee aan de slag gaat.

Daarbij is een belangrijke rol weggelegd voor het beleidsdomein EWI.

Binnen de verschillende prioriteiten zal het namelijk van belang zijn de mogelijkheden van technologische ontwikkelingen maximaal te grijpen en ook kansen te zien voor onze bedrijven op het vlak van het realiseren van oplossingen voor de uitdagingen waarmee we worden geconfronteerd.

Die oplossingen vormen vaak markten van de toekomst en kunnen zelfs internationaal worden gevaloriseerd. Bovendien moeten deze economische-technologische innovatiekansen worden gecombineerd met andere vormen van innovatie zoals institutionele veranderingen, wetgevende innovatie, sociale innovatie, etc. Daarom dat de transversaliteit of samenwerking met verschillende beleidsdomeinen zo essentieel is.

Deel deze pagina

  • Vond u wat u zocht?

Contactgegevens

Tom Tournicourt

Afdeling Ondernemen en Innoveren
Afdelingshoofd
02 553 38 59

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van al ons nieuws en onze activiteiten en schrijf u in op onze nieuwsbrief.
CAPTCHA
Deze vraag is om te testen of u een echte bezoeker bent en om spam tegen te gaan.