COVID-19: een overzicht van onderzoek en innovatie in Vlaanderen

Filter items
Nieuws
23 november 2020
De publicatie geeft een overzicht van COVID-19 onderzoek en innovatie in Vlaanderen en is onderaan deze pagina te downloaden.

Alle academische instellingen en onderzoeksinstellingen hebben noodgedwongen hun manier van werken aangepast aan de geldende veiligheidsmaatregels. Er wordt maximaal ingezet op telewerken. Voor onderzoek waarvoor telewerk niet mogelijk is, wordt gezorgd dat onderzoekers voldoende afstand van elkaar kunnen bewaren en ze rekening kunnen houden met alle geldende voorschriften. Initieel ging enkel experimenteel onderzoek op COVID-19 gerelateerde onderwerpen door, maar ondertussen worden ook andere onderzoekslijnen heropgestart. Een aantal onderzoeksprojecten werden geheroriënteerd op COVID-19 onderzoek.

Personeel wordt op vrijwillige basis ingezet om de testcapaciteit op te drijven. Daarnaast wordt ook de infrastructuur ingezet om de testcapaciteit uit te breiden.

Binnen VIB werd hiertoe bijvoorbeeld een specifieke taskforce opgezet om alle materiaal en skills in kaart te brengen. De vragenlijsten van de taskforce werden ook gebruikt in andere universiteiten en biotechbedrijven en op die manier werd nu al een contingent van meer dan 600 vrijwilligers gevonden om in te zetten in de verschillende stappen en op verschillende locaties. Bovendien werkt VIB paneuropees samen met LifeTime partners en met EU-Life partners aan de ontwikkeling van een EU-breed gestandaardiseerd protocol om stalen van COVID-19 patiënten uniform te testen (o.m. via single cell technologieën) om uitwisseling van gegevens en data mogelijk te maken volgens de FAIR principes. 

Ook de industrie zet zich in om oplossingen te ontwikkelen voor verschillende aspecten gelieerd aan COVID-19.

In verband met het aanpakken van de COVID-19 crisis is het onderzoek breed aangepakt en het omvat epidemiologie, diagnose, behandeling en maatschappelijke impact.

Een overzicht vind je hieronder. Een meer gedetailleerd (Engelstalig) overzicht is te vinden in het document onderaan deze pagina: 'Innovation in Flanders to combat the SARS-CoV-2 virus or its derived effects'. Een overzicht van onderzoek en innovatie in Wallonië en Brussel kan gevonden worden op hun eigen webpagina.

(Het overzicht werd afgesloten op 23 november 2020. Heb je weet van onderzoek en innovatie die niet in het overzicht is opgenomen? Stuur dan een mail naar Jolien Roovers - contactgegevens in rechterkolom - en we voegen ze toe.)

  

1 - Diagnostiek – epidemiologie Onderzoek & Innovatie

Professor Herman Goossens (UZA, UAntwerpen) coördineert een grote Europese studie om de epidemiologie en het effect van de maatregelen die door overheden worden ingesteld te analyseren. Professor Pierre Van Damme (UAntwerpen) leidt een grote studie om de besmettingsgraad van de Belgische bevolking in kaart te brengen door middel van bloedanalyses. Belangrijke studies lopen aan het Rega Instituut, UZLeuven en KULeuven, waar ook VIB onderzoekers aan bijdragen. Ze startten een observationele studie om de immuunreactie van ernstig en extreem ernstig zieke COVID-19 patiënten te vergelijken met gezonde controles. Onderzoekers verbonden aan Flanders Make en UAntwerpen hebben een toestel ontwikkeld waarmee ze vanop afstand kunnen luisteren naar de longen van COVID-19 patiënten. Aan het Instituut voor Tropische Geneeskunde loopt een studie, in samenwerking met Sciensano en UAntwerpen, die onderzoekt in welke mate een eerdere infectie met SARS-CoV-2 beschermt tegen een nieuwe infectie van het virus.

2 - Ontwikkeling van therapieën, vaccins, interventies

Onder leiding van Prof. Bart Lambrecht (UZGent, UGent, VIB) lopen klinische studies om verschillende bestaande medicijnen te testen. Prof. Johan Neyts (Rega) test 15000 moleculen op een potentiële actie tegen het SARS-CoV-2 virus. Verschillende moleculen werden geïdentificeerd die in het labo SARS-CoV-2 afremden. Om na te gaan of deze moleculen ook werkzaam zijn in patiënten werd een klinische studie opgestart. VIB werkt onder leiding van prof. Xavier Saelens en prof. Nico Callewaert (VIB-UGent) aan de ontwikkeling van een profylactisch vaccin dat de virusinfectie zou kunnen afremmen (op basis van antilichamen). Verschillende farmaceutische bedrijven helpen bij de ontwikkeling van een vaccin tegen SARS-CoV-2. Zo zal de site van Pfizer in Puurs instaan voor de productie van een kandidaatvaccin. Bij Janssen Pharmaceutica zullen klinische studies voor een ander kandidaatvaccin eind juli opgestart worden.

Aan de VUB, UGent en VIB wordt op verschillende sporen gewerkt aan de ontwikkeling van nieuwe beademingsapparaten. Ook FlandersMake zal hier aan bijdragen. De eerste beademingsapparaten werden ondertussen geproduceerd door Audi Brussels.

De Vlaamse overheid investeert 2 miljoen euro in de ontwikkeling van een baanbrekende SARS-COV-2-test. Deze test wordt ontwikkeld door imec en zal in nauwe samenwerking met Brussels Airport worden getest. In tegenstelling tot de huidige testmethoden op basis van bloed, speeksel of een monster uit de neus / keelholte, gebruikt deze test uitgeademde lucht. Volgens onderzoekers zal de test op betrouwbare wijze binnen 5 minuten uitsluitsel kunnen geven over iemands besmettelijkheid.

3 - Preventie

In verschillende universiteiten wordt gewerkt aan de ontwikkeling van alternatieve bescherming, zoals mondmaskers, waarbij ook 3D printing capaciteit aangeboden wordt door bedrijven. Van Heurck en ECA zullen starten met de productie op van chirurgische en FFP2-mondmaskers in België. VITO breidt haar bestaande testinfrastructuur momenteel uit voor de controle van FFP-mondmaskers. Het Robotics team van VUB ontwikkelde een manier om commerciële snorkelmaskers om te vormen tot geschikte beschermende maskers (met extra filter). In samenwerking met Ethias en Decathlon gaan ze nu de adapter produceren. Alle Belgische ziekenhuizen kunnen maskers bestellen voor personeel dat in contact komt met COVID-19-patiënten.

4 - e-health en app ontwikkeling

Sinds woensdag 30 september is de coronalert app beschikbaar om te downloaden. De app werkt met een groen en een rood scherm. Als je een contact met hoog risico hebt gehad, zal de app een rood scherm tonen. Als je je laat testen op COVID-19, kun je het resultaat ontvangen in je app en je risicocontacten informeren. De app werkt via Bluetooth en houdt enkel een lijstje met codes bij. Er wordt geen informatie over je locatie opgeslagen of doorgegeven.

Verschillende bedrijven zetten dan weer in op de ontwikkeling van wearables om de SARS-CoV-2 besmettingen op de werkvloer of in supermarkten te voorkomen. De wearables geven een waarschuwingssignaal als ze te dicht in elkaars buurt komen. VIL liet vijf verschillende “social distancing alarmen” testen bij 230 bedrijven. De bevindingen laten zien dat medewerkers met de sociale afstandstracker in staat zijn om de vereiste veiligheidsafstand te bewaken. De belangrijkste invloed op de werking van de apparaten is de onderlinge positie van de medewerkers.

5 - Gedragsveranderingen en mentale gezondheid

Professoren Philippe Beutels (UAntwerpen, CHERMID) en Niel Hens (UHasselt) leiden een studie om via tweewekelijkse online enquêtes te peilen naar de gedragsveranderingen onder invloed van het SARS-CoV-2 virus en de door de overheid opgelegde maatregelen, en zo de evolutie van de curve beter in te schatten. Ook aan de UGent werden een aantal bevragingen gestart door de Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, waaronder het monitoren van de motivatie van de bevolking om zich aan de huidige maatregelen te houden. Prof. Elke Van Hoof (VUB) lanceerde de gratis online interventietool ‘Iedereen ok?’ om eenzaamheid en stressoren gemakkelijker te kunnen aanpakken. Wetenschappers van het Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG) onderzoeken waarom mensen twijfelen of ze zich wel of niet willen laten vaccineren tegen COVID-19.

6 - Verspreiden van informatie en ontmaskeren van fake news

De Vlaamse overheid richtte de taskforce ‘Vlaanderen Helemaal Digitaal’ op, om alle digitale initiatieven die bedrijven, maatschappij en overheden beter kunnen doen werken in kaart te brengen, onderling af te stemmen en te promoten. Het Agentschap Zorg en Gezondheid heeft een webpagina opgericht om fake news rond de COVID-19 pandemie te ontkrachten. Verschillende initiatieven zijn ook lopende om alle wetenschappelijke informatie rond COVID-19 samen te voegen en te structureren, onder andere bij de Jonge Academie en het Institute for the Future. Verder maken informatie en communicatie ook deel uit van de missies van universiteiten en in Vlaanderen hebben veel specialisten deelgenomen aan radio- en tv-programma's. Ze spelen een sleutelrol bij het uitleggen van wat er gebeurt en bij het helpen van de burgers om de noodzaak van de maatregelen van de Belgische regering te begrijpen.

7 - Financiering

Verschillende projecten zijn ingediend door de verschillende Vlaamse universiteiten. Van de 17 projecten die werden gerangschikt voor financiering door de H2020 SC1-PHE-CORONAVIRUS 2020 oproep, hebben vier projecten een Vlaamse partner, waarvan twee projecten gecoördineerd worden voor een Vlaamse partner. Ook binnen Vlaanderen werd er budget herverdeeld om onderzoek naar SARS-CoV-2 mogelijk te maken, onder andere binnen VIB en Flanders Make. De Vlaamse Regering voorzag 2,5 miljoen euro om onderzoek te financieren naar de werkzaamheid van een vaccin, de lokale productie van mondmaskers en een analyse van de impact van de lockdown. Een tweede bijzondere oproep voorziet een bijkomende 2,5 miljoen euro om onderzoek te financiering naar persoonlijk en maatschappelijk welzijn. De Europese Commissie heeft groen licht gegeven voor een steunpakket van 21 miljoen euro waarmee de Vlaamse overheid door middel van subsidies bedrijven wil aanmoedigen om medische uitrusting, beschermend materiaal en andere essentiële producten in de strijd tegen het coronavirus te vervaardigen. Daarnaast organiseert VLAIO een extra COOCK-oproep specifiek gericht op de uitdagingen van de COVID-19 crisis. Stad Antwerpen maakt verder 1 miljoen euro vrij voor vernieuwende projecten van ondernemers in de strijd tegen Covid-19.

8 - Andere projecten

Het Vlaams Supercomputer Centrum (VSC) biedt rekentijd aan voor onderzoek naar COVID-19 zowel voor academici als voor bedrijven.

Als gevolg van de COVID-19 crisis ervaren een aantal bedrijven en organisaties problemen in de bevoorradingsketen. 3DP PAN EU is een EU-brede, online matchmaking-tool die vraag en aanbod op het gebied van 3D-printen met elkaar verbindt.

Het BBMRI-ERIC biobanken netwerk voorziet verschillende services om onderzoekers te ondersteunen in de zoektocht naar een vaccin en/of behandeling.

(Dit overzicht werd afgesloten op 23 november 2020. Heb je weet van onderzoek en innovatie die niet in het overzicht is opgenomen? Stuur dan een mail naar Jolien Roovers - contactgegevens in rechterkolom - en we voegen ze toe.)

 

Deel deze pagina

  • Vond u wat u zocht?

Contactgegevens

Kathleen D'Hondt

Afdeling Onderzoek
Navorser
02 553 57 71

Jolien Roovers

Afdeling Onderzoek
Beleidsmedewerker
02 553 43 27

Meer nieuws

  • Commissie voor Economie, Werk, Sociale Economie, Wetenschap en Innovatie (3 december 2020)

    3 december 2020

    O.a. vragen om uitleg over de VLAIO-studie 'Naar een koolstofcirculaire en CO2-arme Vlaamse industrie', de terugvordering van hinderpremies die werden toegekend aan toeristische bedrijven en strategische transformatiesteun voor DPG Media.

  • Overleg EU-ministers van Onderzoek: focus op Europese Onderzoeksruimte en Meerjarig Financieel Kader

    30 november 2020

    Op vrijdag 27 november kwamen de Ministers van Onderzoek van de EU virtueel bij elkaar voor een gedachtewisseling over de toekomst van het Europese onderzoeks- en innovatiebeleid. De informele videoconferentie verving een formele vergadering van de Raad Concurrentievermogen (Onderzoek) die niet face-to-face kon doorgaan vanwege de aanhoudende pandemie.

  • Europa zet grote stap richting Europese dataruimtes

    Europa zet grote stap richting Europese dataruimtes

    30 november 2020

    Vorige week stelde de Europese Commissie een nieuwe Data Governance Act voor. Deze verordening moet datadelen met andere landen en sectoren binnen de EU makkelijker maken. Ze biedt een alternatief model voor de praktijken van big tech. De nieuwe aanpak stelt een model voor op basis van neutrale en transparante intermediairs die de data bundelen en delen, wat meer vertrouwen moet geven.

  • Schriftelijke vragen deze week | week 48

    29 november 2020

    O.a. innovatiesteun aan bedrijven, terugvordering Vlaamse premies coronacrisis en economische gevolgen voor ondernemingen van de coronacrisis.

  • EU-nieuws deze week | 23 - 27 november 2020

    27 november 2020

    Onder de titel ‘EU-nieuws’ verzamelt het departement EWI voor u relevante items over economie, wetenschap en innovatie uit de EU-nieuwsstroom van de afgelopen week: EU Publicatieblad, de persberichten van de Europese Commissie, nieuw gepubliceerde initiatieven enz.