COVID-19: een overzicht van onderzoek en innovatie in Vlaanderen

Filter items
Nieuws
6 juli 2020
De publicatie geeft een overzicht van COVID-19 onderzoek en innovatie in Vlaanderen en is onderaan deze pagina te downloaden.

Alle academische instellingen en onderzoeksinstellingen hebben noodgedwongen hun manier van werken aangepast aan de geldende veiligheidsmaatregels. Er wordt maximaal ingezet op telewerken. Voor onderzoek waarvoor telewerk niet mogelijk is, wordt gezorgd dat onderzoekers voldoende afstand van elkaar kunnen bewaren en ze rekening kunnen houden met alle geldende voorschriften. Initieel ging enkel experimenteel onderzoek op COVID-19 gerelateerde onderwerpen door, maar ondertussen worden ook andere onderzoekslijnen heropgestart. Een aantal onderzoeksprojecten werden geheroriënteerd op COVID-19 onderzoek.

Personeel wordt op vrijwillige basis ingezet om de testcapaciteit op te drijven. Daarnaast wordt ook de infrastructuur ingezet om de testcapaciteit uit te breiden.

Binnen VIB werd hiertoe bijvoorbeeld een specifieke taskforce opgezet om alle materiaal en skills in kaart te brengen. De vragenlijsten van de taskforce werden ook gebruikt in andere universiteiten en biotechbedrijven en op die manier werd nu al een contingent van meer dan 600 vrijwilligers gevonden om in te zetten in de verschillende stappen en op verschillende locaties. Bovendien werkt VIB paneuropees samen met LifeTime partners en met EU-Life partners aan de ontwikkeling van een EU-breed gestandaardiseerd protocol om stalen van COVID-19 patiënten uniform te testen (o.m. via single cell technologieën) om uitwisseling van gegevens en data mogelijk te maken volgens de FAIR principes. 

Ook de industrie zet zich in om oplossingen te ontwikkelen voor verschillende aspecten gelieerd aan COVID-19.

In verband met het aanpakken van de COVID-19 crisis is het onderzoek breed aangepakt en het omvat epidemiologie, diagnose, behandeling en maatschappelijke impact.

Een overzicht vind je hieronder. Een meer gedetailleerd (Engelstalig) overzicht is te vinden in het document onderaan deze pagina: 'Innovation in Flanders to combat the SARS-CoV-2 virus or its derived effects'. Een overzicht van onderzoek en innovatie in Wallonië en Brussel kan gevonden worden op hun eigen webpagina.

(Het overzicht werd afgesloten op 6 juli 2020. Heb je weet van onderzoek en innovatie die niet in het overzicht is opgenomen? Stuur dan een mail naar Jolien Roovers - contactgegevens in rechterkolom - en we voegen ze toe.)

  

1 - Diagnostiek – epidemiologie Onderzoek & Innovatie

Herman Goossens (UZA, UAntwerpen) coördineert een grote Europese studie om de epidemiologie en het effect van de maatregelen die door overheden worden ingesteld te analyseren. Professor Pierre Van Damme (UAntwerpen) leidt een grote studie om de besmettingsgraad van de Belgische bevolking in kaart te brengen door middel van bloedanalyses. Belangrijke studies lopen aan het Rega Instituut, UZLeuven en KULeuven, waar ook VIB onderzoekers aan bijdragen. Ze startten een observationele studie om de immuunreactie van ernstig en extreem ernstig zieke COVID-19 patiënten te vergelijken met gezonde controles. Onderzoekers verbonden aan Flanders Make en UAntwerpen hebben een toestel ontwikkeld waarmee ze vanop afstand kunnen luisteren naar de longen van COVID-19 patiënten. Aan het Instituut voor Tropische Geneeskunde loopt een studie, in samenwerking met Sciensano en UAntwerpen, die onderzoekt in welke mate een eerdere infectie met SARS-CoV-2 beschermt tegen een nieuwe infectie van het virus.

2 - Ontwikkeling van therapieën, vaccins, interventies

Onder leiding van Prof. Bart Lambrecht (UZGent, UGent, VIB) lopen klinische studies om verschillende bestaande medicijnen te testen. Prof. Johan Neyts (Rega) test 15000 moleculen op een potentiële actie tegen het SARS-CoV-2 virus. Verschillende moleculen werden geïdentificeerd die in het labo SARS-CoV-2 afremden. Om na te gaan of deze moleculen ook werkzaam zijn in patiënten werd een klinische studie opgestart. VIB werkt onder leiding van prof. Xavier Saelens en prof. Nico Callewaert (VIB-UGent) aan de ontwikkeling van een profylactisch vaccin dat de virusinfectie zou kunnen afremmen (op basis van antilichamen). Verschillende farmaceutische bedrijven helpen bij de ontwikkeling van een vaccin tegen SARS-CoV-2. Zo zal de site van Pfizer in Puurs instaan voor de productie van een kandidaatvaccin. Bij Janssen Pharmaceutica zullen klinische studies voor een ander kandidaatvaccin eind juli opgestart worden.

Aan de VUB, UGent en VIB wordt op verschillende sporen gewerkt aan de ontwikkeling van nieuwe beademingsapparaten. Ook FlandersMake zal hier aan bijdragen. De eerste beademingsapparaten werden ondertussen geproduceerd door Audi Brussels.

3 - Preventie

In verschillende universiteiten wordt gewerkt aan de ontwikkeling van alternatieve bescherming, zoals mondmaskers, waarbij ook 3D printing capaciteit aangeboden wordt door bedrijven. Van Heurck en ECA zullen starten met de productie op van chirurgische en FFP2-mondmaskers in België. VITO breidt haar bestaande testinfrastructuur momenteel uit voor de controle van FFP-mondmaskers. Het Robotics team van VUB ontwikkelde een manier om commerciële snorkelmaskers om te vormen tot geschikte beschermende maskers (met extra filter). In samenwerking met Ethias en Decathlon gaan ze nu de adapter produceren. Alle Belgische ziekenhuizen kunnen maskers bestellen voor personeel dat in contact komt met COVID-19-patiënten.

4 - e-health en app ontwikkeling

Er zijn verschillende initiatieven lopende voor de ontwikkeling van een track and trace app, om een zicht te krijgen op de evolutie van de epidemie en om op gepaste manier en snel te kunnen ingrijpen. Om de beste app te selecteren werd een taskforce opgericht. Ze concludeerden dat een track and trace app de volgende kenmerken moet hebben: (1) gedecentraliseerd, (2) privacy garantie, (3) minimale informatieverzameling, (4) Bluetooth-technologie en (5) interoperabel op Europees niveau.

Verschillende bedrijven zetten dan weer in op de ontwikkeling van wearables om de SARS-CoV-2 besmettingen op de werkvloer of in supermarkten te voorkomen. De wearables geven een waarschuwingssignaal als ze te dicht in elkaars buurt komen.

Savitas lanceert een QR-codesysteem, die met een simpele scan via de telefoon door elke Belgische werknemer gebruikt kan worden, zonder enige registratie of link met persoonsgegevens en zonder privacyrisico. Een werknemer die COVID-19 positief blijkt, kan dat doorgeven aan Savitas. Collega's die eenzelfde QR-code rond hetzelfde moment gescand hebben, worden dan geïnformeerd dat ze mogelijk ook besmet zijn, zichzelf best isoleren en een dokter raadplegen om verdere verspreiding te voorkomen.

5 - Gedragsveranderingen en mentale gezondheid

Professoren Philippe Beutels (UAntwerpen, CHERMID) en Niel Hens (UHasselt) leiden een studie om via tweewekelijkse online enquêtes te peilen naar de gedragsveranderingen onder invloed van het SARS-CoV-2 virus en de door de overheid opgelegde maatregelen, en zo de evolutie van de curve beter in te schatten. Ook aan de UGent werden een aantal bevragingen gestart door de Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, waaronder het monitoren van de motivatie van de bevolking om zich aan de huidige maatregelen te houden. Aan de KULeuven houden deelnemers twee maand lang een dagboek bij over hun ervaringen. Prof. Elke Van Hoof (VUB) lanceerde de gratis online interventietool ‘Iedereen ok?’ om eenzaamheid en stressoren gemakkelijker te kunnen aanpakken.

6 - Verspreiden van informatie en ontmaskeren van fake news

De Vlaamse overheid richtte de taskforce ‘Vlaanderen Helemaal Digitaal’ op, om alle digitale initiatieven die bedrijven, maatschappij en overheden beter kunnen doen werken in kaart te brengen, onderling af te stemmen en te promoten. Het Agentschap Zorg en Gezondheid heeft een webpagina opgericht om fake news rond de COVID-19 pandemie te ontkrachten. Verschillende initiatieven zijn ook lopende om alle wetenschappelijke informatie rond COVID-19 samen te voegen en te structureren, onder andere bij de Jonge Academie en het Institute for the Future. Verder maken informatie en communicatie ook deel uit van de missies van universiteiten en in Vlaanderen hebben veel specialisten deelgenomen aan radio- en tv-programma's. Ze spelen een sleutelrol bij het uitleggen van wat er gebeurt en bij het helpen van de burgers om de noodzaak van de maatregelen van de Belgische regering te begrijpen.

7 - Financiering

Verschillende projecten zijn ingediend door de verschillende Vlaamse universiteiten. Van de 17 projecten die werden gerangschikt voor financiering door de H2020 SC1-PHE-CORONAVIRUS 2020 oproep, hebben vier projecten een Vlaamse partner, waarvan twee projecten gecoördineerd worden voor een Vlaamse partner. Ook binnen Vlaanderen werd er budget herverdeeld om onderzoek naar SARS-CoV-2 mogelijk te maken, onder andere binnen VIB en Flanders Make. De Vlaamse Regering voorzag 2,5 miljoen euro om onderzoek te financieren naar de werkzaamheid van een vaccin, de lokale productie van mondmaskers en een analyse van de impact van de lockdown. De Europese Commissie heeft groen licht gegeven voor een steunpakket van 21 miljoen euro waarmee de Vlaamse overheid door middel van subsidies bedrijven wil aanmoedigen om medische uitrusting, beschermend materiaal en andere essentiële producten in de strijd tegen het coronavirus te vervaardigen. Stad Antwerpen maakt verder 1 miljoen euro vrij voor vernieuwende projecten van ondernemers in de strijd tegen Covid-19.

8 - Andere projecten

Het Vlaams Supercomputer Centrum (VSC) biedt rekentijd aan voor onderzoek naar COVID-19 zowel voor academici als voor bedrijven.

Als gevolg van de COVID-19 crisis ervaren een aantal bedrijven en organisaties problemen in de bevoorradingsketen. 3DP PAN EU is een EU-brede, online matchmaking-tool die vraag en aanbod op het gebied van 3D-printen met elkaar verbindt.

Het BBMRI-ERIC biobanken netwerk voorziet verschillende services om onderzoekers te ondersteunen in de zoektocht naar een vaccin en/of behandeling.

(Dit overzicht werd afgesloten op 6 juli 2020. Heb je weet van onderzoek en innovatie die niet in het overzicht is opgenomen? Stuur dan een mail naar Jolien Roovers - contactgegevens in rechterkolom - en we voegen ze toe.)

 

Deel deze pagina

  • Vond u wat u zocht?

Contactgegevens

Kathleen D'Hondt

Afdeling Onderzoek
Navorser
02 553 57 71

Jolien Roovers

Afdeling Onderzoek
Beleidsmedewerker
02 553 43 27

Meer nieuws

  • Neem deel aan het eerste burgeroverleg voor klimaatmissie

    10 juli 2020

    De Europese Commissie heeft onlangs in het kader van het toekomstig onderzoeks- en innovatiebeleid ambitieuze doelen gesteld die vertaald worden in “missies”. Klimaatverandering is er zo één van. In elke Europees land worden de komende jaren burgers betrokken bij de klimaatmissie. En dus ook bij ons. Lees hier hoe jij aan Europa je stem kan laten horen. 

  • Commissie voor Economie, Werk, Sociale Economie, Wetenschap en Innovatie (9 juli 2020)

    9 juli 2020

    Minister Crevits beantwoordde in de EWI-commissie vragen om uitleg over het aantrekken van buitenlandse start-ups en scale-ups naar Vlaanderen, de hinderpremie en eventuele steunmaatregelen voor FNG.

  • Vlaamse steun voor WaterstofNet om waterstofambities waar te maken

    8 juli 2020

    Vlaams minister van Economie, Wetenschap en Innovatie Hilde Crevits kent een subsidie van 242.000 euro toe aan WaterstofNet vzw. Met hun ervaring en expertise is WaterstofNET ideaal geplaatst om Vlaamse bedrijven te ondersteunen in hun waterstofambities. Waterstof staat hoog op de Vlaamse en Europese politieke agenda. Bovendien is in Vlaanderen een uniek ecosysteem aanwezig van bedrijven actief in de waterstofketen en worden concrete projecten opgestart.

  • Vlaanderen stevig op koers naar 3% O&O-intensiteit

    Vlaanderen stevig op koers naar 3% O&O-intensiteit

    6 juli 2020

    Om Vlaanderen uit te bouwen als een sterke en competitieve regio in Europa heeft Vlaanderen zich geëngageerd om de Europese doelstelling na te streven om tegen 2020 3% van haar BBPR te besteden aan onderzoek en ontwikkeling (O&O). In de 3% light nota van 2020 berekent ECOOM, het Vlaamse Expertisecentrum voor O&O,  dat de uitgaven voor O&O als percentage van het BBPR de afgelopen tien jaar elk jaar toegenomen zijn, tot 2,92% in 2018.

  • COVID-19: Openstaande en opkomende oproepen

    COVID-19: Openstaande en opkomende oproepen

    6 juli 2020

    Vanuit verschillende instanties worden oproepen gelanceerd om onderzoek en innovatie te stimuleren en COVID-19 en gerelateerde effecten te bestrijden. De deadlines van bestaande oproepen worden vaak uitgesteld om deelnemers meer tijd te geven om hun voorstellen voor te bereiden. Een overzicht van de verschillende oproepen.